Als de kredietcrisis iets duidelijk heeft gemaakt, is het wel de macht die geld over ons heeft. Holland Doc Radio wijdt de maand september aan de invloed van munten en bankbiljetten. Naar aanleiding hiervan gaat Holland Doc 24 in Je geld of je leven op zoek naar de effecten van geld op de persoonlijke gemoedstoestand en vice versa. Wat doet het met je als je geen geld hebt? Of als je er juist heel veel van hebt? En wat voor invloed hebben emoties op economisch handelen? Deze week documentaires die de relatie tussen geld en gevoelsleven op allerlei wijze belichten.

Groucho Marx zei ooit dat hij geen lid zou willen zijn van een club die hem als lid zou aanvaarden. Eenzelfde soort redenering kan worden toegepast op de handel, stelt economieprofessor Richard Thaler in Economie en Emotie (Karin Schagen, VPRO). “Als iemand zegt dat hij aandelen wil verkopen, zal ik me afvragen wat hij weet dat ik niet weet. Ik wil geen handel aangaan met iemand die met mij wil handelen”, redeneert hij. De klassieke economische theorie gaat er immers vanuit dat mensen rationeel handelen. Deze vooronderstelling klopt echter niet volgens Thaler. Samen met andere deskundigen toont hij aan hoe de keuzes van mensen veelal door emotie in plaats van ratio worden ingegeven.

In Slapend Rijk (Frans Bromet, NCRV) gaat Bromet op zoek naar de drijfveer van particuliere beleggers. Erik van der Giessen leeft van zijn beleggingen en doet niets anders dan het volgen van de koersen. Twee daghandelaren en een beleggingstrainer bieden een kijk in de beurswereld en leggen uit hoe zelfs van crashes geprofiteerd kan worden. In tegenstelling tot deze professionals beweert de vermogende Irma van der Wijk dat beleggen niets met gokken te maken heeft.

De documentaire Zeg nooit nooit (Marije Meerman, VPRO) volgt Argentijnen die voor de economische crisis die het land in 2001 trof nog welvarend waren. Door de crisis ging het land letterlijk failliet en raakten mensen uit alle lagen van de bevolking in een klap hun geld kwijt. Wat doet het met je als alle economische zekerheden wegvallen?

Sinds Robert Brendel een grote klapper maakte met de verkoop van zijn bedrijf hoeft hij niet meer te werken en is zijn leven ogenschijnlijk één groot feest. In Binnen! (Monique Nolte, NPS) vertelt zijn Spaanse vriendin dat hij niets meer durft te ondernemen en daardoor nu een zinloos bestaan leidt. Ook vrienden zijn ervan overtuigd dat het leven als playboy Brendel geen geluk brengt.

“Menig heeft te veel, niemand heeft genoeg”, zei men vroeger al. Waarom is teveel nooit genoeg? (Hansje van Etten, VPRO) duikt in de wereld van de Homo Sapiens Pecuniosis, ook wel de Homo Sapiens De Luxe genoemd. Volgens de Amerikaanse bioloog Richard Conniff  blijft hij altijd hongeren naar meer omdat hij nooit naar onderen maar altijd naar boven kijkt. Conniff laat zien dat de drijfveren van een multimiljonair niet wezenlijk verschillen van die van een alfa mannetje in een groep chimpansees.

In De onrendabelen (Hans Heijnen, VARA) wordt armoede in Nederland en de grootschalige effecten ervan belicht. Het uit Amerika en Engeland overgewaaide neoliberalisme van Reagan en Thatcher kreeg in de jaren tachtig ook hier voet aan de grond. Burgers moesten voortaan zelf verantwoordelijk worden gehouden voor hun welvaart. Geld werd de norm voor succes, niet het welzijn van mensen. Inmiddels kunnen steeds minder Nederlanders in hun eigen levensonderhoud voorzien: zij zijn ‘onrendabel’ geworden.

Ans en Cor uit Heiloo hebben zeven miljoen gulden gewonnen in de Postcode Loterij. Alleen, dat weten ze zelf nog niet. Een dag voordat de prijs op hun postcode viel, gingen zij met hun tot camper omgebouwde bus op vakantie naar Spanje. Het begin van rijkdom (Martijn van Haalen, VPRO) volgt het stel tijdens de laatste zeven dagen zonder zeven miljoen. Niet bewust van het gigantische bedrag dat boven hun hoofd hangt, vertellen Ans en Cor over hun kleine geluk.

In de Radio 5-documentaire De Beurs besteden verslaggevers Michal Citroen en Bertien Minco, namens de VPRO, tienduizend gulden op de beurs en ondervinden hoe emoties zoals spanning, intuïtie, angst en hebzucht, een rol kunnen spelen bij de aan- en verkoop van aandelen, opties en warrants op Beursplein 5.

Ook in de speciale Holland Doc Jr. rubriek, zondagochtend van 11.00 tot 12.00 uur op het digitale kanaal, wordt aandacht besteed aan geld met de documentaire A West Side Story van New York (Mirjam Marks, VPRO). Sacha is 9 jaar en woont aan de West-Side van Manhattan, een rijke buurt in New York. Ze wordt door de limousineservice naar school gebracht en maakt haar huiswerk in haar vaders manege. Samen met andere buurtkinderen vertelt ze over de West Side, de mensen die er wonen en de dingen die er te doen zijn, en over zichzelf, over hobby’s en toekomstdromen.