Door de tsunami op 11 maart raakten verscheidene kerncentrales in Japan zwaar beschadigd en kwamen radioactieve stoffen en straling vrij. Wat de gevolgen op de lange termijn zullen zijn, is nog niet te overzien. In de themaweek ‘Tsjernobyl, 25 jaar later’ zijn op Holland Doc 24 documentaires te zien over de voor- en nadelen van kernenergie en de nasleep van het ongeluk met de kerncentrale bij Tsjernobyl.

Op  26 april 1986 ontplofte één van de reactoren. Het precieze aantal slachtoffers van die kernramp is nu nog steeds niet duidelijk. Bewoners van de Oekraïne, Wit-Rusland, Rusland en zelfs van landen in West-Europa kwamen in contact met radioactieve deeltjes en werden ziek of kwamen te overlijden.

Nog zeker 100 jaar zullen de verstrekkende gevolgen van de ramp van Tsjernobyl op de agenda blijven staan van de internationale gemeenschap. Ondertussen werkt de Oekraine stug door aan 11 nieuwe kerncentrales. En Tsjernobyl zelf is verworden tot een toeristen attractie en voor de lokale jeugd vooral bekend als virtueel decor van het populaire videogame, S.T.A.L.K.E.R.  Een gigantisch omhulsel moet de komende jaren definitief over de reactor worden geplaatst. Alain de Halleux vraagt zicht in Tsjernobyl 4 Ever (VPRO, 2011) af wat hier nu eigenlijk onder begraven en wellicht verhult wordt? (o.a. donderdag 28 april 21.00 uur)

Ben je voor of tegen kernenergie? Deze vraag is alleen te beantwoorden als je alle argumenten kent. Alain de Halleux legt in RAS Nucléaire, Rien à Signaler (NTM Nucleair, Niets te Melden, 2009) de nadruk op een onderbelicht argument tegen kerncentrales. Hij praat met de grote afwezigen in het nucleaire debat: de werknemers van kerncentrales. Dit levert een reeks van onrustwekkende getuigenissen op (o.a. woensdag 27 april om 21.00 uur).

Meer dan 20 jaar na de kernramp bij Tsjernobyl lijkt het erop dat de natuur terug heeft genomen wat ooit van haar was. In Tchernobyl: Une histoire naturelle (VPRO,  2010) zien we dat in de verboden zone allerlei wilde dieren leven. Er lopen beren, en je ziet veel wilde zwijnen, herten en reeën. Vogels bouwen nesten in de sarcofaag waarin de verwoeste reactor na de ramp werd verpakt. De straling is daar 1 miljoen keer hoger dan normaal. Regisseur Luc Riolon vraagt zich af waarom het lijkt dat het leven in deze radioactieve omgeving geen last heeft van de straling (o.a. zondag 24 april om 21.00 uur).

In de paar decennia nadat de eerste nucleaire reactoren werden gebouwd, is ruim 250.000 ton radioactief restmateriaal geproduceerd, dat nog minstens honderdduizend jaar schadelijk blijft voor de mens. De Holland Doc documentaire Tot in het oneindige (2010) van Michael Madsen richt zich op één mogelijke oplossing van dit groeiende probleem. In Finland wordt diep onder de rotsgrond gebouwd aan Onkalo, letterlijk 'spelonk': een gigantisch en ondoordringbaar depot waar het Finse nucleaire materiaal de komende millennia zal worden opgeslagen. Een project van ongekende proporties (o.a. dinsdag 26 april om 21.00 uur).

In 1978 koopt een groepje idealistische jongeren in Londen een oude vissersboot. Ze dopen hem om tot Rainbow Warrior en trekken ten strijde tegen walvisvangst en het dumpen van kernafval in de zee. Suzanne Raes laat  in de Holland Doc- documentaire The Rainbow Warriors of Waiheke Island (2010) zien hoe de rebellen van toen na een leven vol actie zoeken naar een vrediger bestaan. Ze willen in alle rust hun kinderen opvoeden en creëren op Waiheke een nieuwe, groene thuishaven. De concrete milieuproblemen zijn inmiddels abstracte klimaatproblemen geworden: “Die nucleaire transportschepen onderschep je, maar klimaat: wat moet je daar nou in godsnaam mee?” (o.a. zaterdag 23 en vrijdag 29 april om 21.00 uur)

Noorderlicht onderneemt met de aflevering Onderweg naar morgen (2001) een estafettetocht langs die plaatsen in Nederland waar men zich bezig houdt met de toekomst van kernenergie. Regisseur Eugene Paashuis breekt de discussie over deze controversiële energiebron in Nederland open, en laat die niet plaatsvinden door het gaas van de hekken om de kerncentrales, maar bij de koffieautomaat in de regelzaal.