- Vergroten
- HD Doc spot
- Maaartje Bakers, Kirsten Algera en Lotje ijzermans
Vanaf begin april zijn alle documentaires van de publieke omroep op één plek te vinden. Radio Atelier, het documentaire-uur van radio 1, sluit zich dan aan bij het documentaireplatform Holland Doc. Om dit te vieren organiseerden Radio Atelier en Holland Doc samen met Hot Spot op 7 maart j.l. een forumdiscussie over De Crossmediale Documentaire in het Beeld en Geluid Instituut.
_RADIO_ De middag werd gehost door radiopresentator Anton de Goede. De eerste gasten die bij hem aan tafel schoven waren Lotje Ijzermans (eindredacteur van ‘De Avonden’), Maartje Bakers en Kirsten Algera. Twee laatstgenoemden werken mee aan een project van Lotje Ijzermans waarbij jonge makers die geen ‘echte’ makers of journalisten zijn bij wijze van experiment de kans krijgen om in maximaal een half uur een verhaal te vertellen.
Wat zijn de mogelijkheden voor de documentaire crossmediaal? Bakers spreekt over het gebrek aan reacties bij een radioprogramma. ‘Ik heb soms het gevoel een scheet in de ether te laten, omdat er niemand is die er op reageert en omdat er ook veel mensen zijn die op het tijdstip van uitzending niet naar de radio luisteren’. Internet biedt in dat opzicht een voordeel, omdat mensen de uitzending eindeloos kunnen terug luisteren. Internet kan dus een belangrijke rol spelen als podium voor je werk. De eenmaligheid verdwijnt en mensen kunnen op elke gewenst tijdstip de documentaire beluisteren.
Ook werd er door deze radiomakers gesproken over de verschillen tussen radio- en televisiedocumentaire. Kirsten, die een radiodocumentaire maakte over nieuwe media, vertelt dat het nadenken over hoe je iets virtueels kunt laten horen haar drive was bij het maken van deze documentaire. Hoe vang je een verhaal in geluid? En hoe werkt dat? Volgens Kirsten ontkom je er niet aan mensen aan het woord te laten. Maar zij streeft naar een open vorm om alleen een verhaal met ‘talking heads’ te voorkomen. Dit doet ze onder meer door verschillende stemmen en karakters aan bod te laten komen.
_TELEVISIE_ Als tv-documentairemaker John Appel (ondermeer bekend van ‘Zij gelooft in mij’) en radiodocumentairemaker Catherine van Campen, die onlangs de tv-film ‘Eeuwige moes’ maakte, aan tafel schuiven komt het verschil tussen financiering van radio en tv aan bod. Volgens Catherine beïnvloedt de financiering van documentaires voor een deel het maakproces van documentaires. Zo is de afstand naar de omroep kleiner bij het maken van radio. Je legt sneller direct contact en je plan is – mocht dat nodig zijn - makkelijker aan te passen. Met tv-documentaires is veel meer geld gemoeid. Daarom moet je van te voren beter weten wat je wilt.
Aan de hand van een fragment uit ‘Radio Danielle’ van John Appel wordt ingegaan op de inhoudelijke verschillen tussen beide media. Volgens Appel zou het fragment wel werken zonder geluid, maar niet zo sterk als het nu doet. Je mist bijvoorbeeld de gezichtsuitdrukkingen die in dit fragment juist zo sterk werken. Catherine van Campen vertelt dat ze voor haar televisiedocumentaire ‘Eeuwige moes’ deels te werk ging als radiomaakster. Dat kun je ook zien in het eindresultaat. Ze heeft wel geprobeerd zoveel mogelijk in beeld te vertellen, maar ze kon het niet laten omdat interviews die ze zelf opnam onder de beelden te steken. Maar het gaat haar te ver om zichzelf een radiomaker te noemen die het verhaal onder de beelden gestoken heeft.
_NIEUWE MEDIA_ Ook crossmedialiteit komt ter sprake. Appel herkent het ‘scheet in de ether-gevoel’ van Maartje ook bij zijn tv-documentaires. Televisiedocumentaires kennen een vorm van eenmaligheid. Ze worden op een bepaald tijdstip uitgezonden en ‘that’s it’. “Heb je het niet gezien? Dan heb je pech gehad”, aldus Appel. Hij vermoedt wel dat deze vorm van ‘vervlieging’ gaat verdwijnen. Mensen willen de vrijheid hebben om televisieprogramma’s op een ander tijdstip op te roepen en hierbij is video-on-demand een uitkomst. Door een documentaire ‘on demand’ aan te bieden, open je volgens Appel je eigen territorium.
Opvallend is, zo bleek na een vraag uit het publiek, dat de documentairemakers niet of nauwelijks hun eigen publiek blijken te kennen. Er is amper sprake van communicatie. Lotje Ijzermans hoopt dat Holland Doc uit kan groeien tot een volwaardig platform voor documentaires, waarop in de toekomst ook plaats is voor radiodocumentaires. Zij ziet ook de mogelijkheden van bijvoorbeeld een Last.FM (online radio waarbij de muziek op basis van jouw persoonlijke voorkeur afgespeeld wordt) als pure winst. Het zou mooi zijn als zoiets in de toekomst ook toegepast kan worden op documentaires: gebruikerscontact, persoonlijk maken op basis van voorkeur. IJzermans ziet dan ook veel in de mogelijkheden van crossmedialiteit. Mensen gaan daardoor anders luisteren en kijken en dat is ‘pure winst’, aldus de eindredacteur van ‘De Avonden’.
Radiomaker Chris Bajema daagde met het project ‘Een grote bruine envelop’ mensen uit om hem een voorwerp op te sturen waarover hij een radiodocumentaire zou moeten maken. De vorm die hij hiervoor heeft gevonden is een combinatie tussen een weblog en een radiodocumentaire. Het schrijven van weblogs bracht hem weer op nieuwe ideeën. Bij deze mengvorm was de inbreng van het publiek van essentieel belang - mensen moesten iets in de Bruine Envelop stoppen en deze terugsturen, maar Bajema wil als maker de touwtjes in handen blijven houden. Luisteraars en lezers mogen niet meebeslissen over het eindproduct. “Ik ben de maker, ik maak het verhaal.”
Voor Bert Kommmerij vormt internet de belangrijkste voedingsbodem voor zijn laatste projecten. Flick Radio en MediaMe, zijn meest recente projecten, komen tot stand via het enorme netwerk van de fotografie-site Flickr. De internetfilm Flick Radio bestond geheel uit foto's, die afkomstig waren van de website Flickr. Kommerij hield maandenlang een weblog bij. Mensen die het blog volgden zagen zo onder hun ogen Flick Radio ontstaan. Flick Radio begon online als weblog nog voordat het script en de Stifo aanvraag klaar waren. Het Stifo wees het in eerste instantie af. Dat maakte reacties los bij zijn lezerspubliek. Flick Radio moest er komen en werd een succes. Kommerij´s nieuwe project ´Media Me´ komt op een soortgelijke manier tot stand. Volgens Kommerij is op het internet ‘the sky the limit’. Alles is mogelijk. Je kunt er doen wat je wilt. Internet biedt een podium en dit podium zorgt voor de groei van je product en je netwerk.
Ook tv-documentairemaker Corinne van Egeraat houdt een blog bij op internet. Voor haar is ‘internet een speeltuin, waar je ongelofelijk veel leuke dingen kunt doen.’ Bridging the Gap is een van de documentaire blogs die op Holland Doc bijgehouden wordt. Samen met de makers en de hoofdpersonen uit de documentaire wordt op het weblog een community ontwikkeld. Het maakproces ligt vast en nieuwe medewerkers en nieuwe verhalen dienen zich middels het platform aan. Het weblog vormt zo de basis voor de documentaire, inclusief onderzoek, verslaglegging van het proces en oproepen aan het publiek. Het bijhouden van een zogenaamd DocBlog is volgens haar een manier om de documentaire een stuk verder te trekken.
....
