Vergroten

hd-onverbodenstad

Wat vinden de bewoners van de steeg? Hier kunt u meer lezen over deze documentaire en over de hoofdpersonen van 'De onverboden stad'.

Jinglou hutong, de steeg waar filmmaker Floris-Jan van Luyn in de jaren negentig heeft gewoond, bestaat nog steeds. Dat hebben de bewoners cynisch genoeg te danken aan de Olympische Spelen. Sinds oktober 2007 bestaat er namelijk een sloopstop in de Chinese hoofdstad en dat heeft voor nu de hutong-wijk onder de rook van het Plein van de Hemelse Vrede gered. De sloop zo redeneerde het stadsbestuur niet ten onrechte, is slecht voor de luchtkwaliteit. Pekinezen leven al sinds jaar en dag met bouwstof en in het Olympisch jaar is dat niet gewenst.

Maar niet alle bewoners zijn daar blij mee. Het heeft de onzekerheid alleen maar uitgesteld. Bovendien, zo klagen sommigen, zullen de prijzen nooit meer boven die van het pre-Olympisch tijdperk uitkomen. De locatie van de wijk in het hart van de stad, naast de Grote Hal van het Volk en op een steenworp van Zhongnanhai, het Chinese regeringscentrum, is zo strategisch, dat velen hadden verwacht flink te zullen worden gecompenseerd wanneer de slopers met een nieuwe prestigieus plan onder de arm de wijk zouden binnenstromen. Maar het ambitieuze plan voor een park rond het Nationaal Theater, naar een ontwerp van de Franse architect Paul Andreu, ging te elfder ure ter zielen. Te duur luidde de officiële versie van de wijziging. Corruptie fluisteren de buren van Jinglou-steeg. En dus blijft de steeg bestaan. Alleen niemand weet voor hoe lang.

Het steegje ligt er al 700 jaar. Tijdens de Ming-dynastie in de 14de eeuw, was het een straat waar lagere notabelen woonden. Heel verheven was de wijk nooit. Een oud nonnenklooster dat aan de Jinglou-steeg grenst was tot de oorlog nog een bordeel. Pas na de oprichting van de Volksrepubliek in 1949 kwamen er invloedrijke communisten te wonen. Tot op de dag van vandaag woont de weduwe van een opperrechter van het Hooggerechtshof in de steeg.

_De sloop_ Niets is zo onduidelijk als de sloop. In heel China gaat de een na de andere wijk tegen de vlakte en iedereen weet dat de dag waarop de uitwijzingen openbaar worden aangeplakt niet ver weg kan liggen. Toch horen de bewoners al sinds de onteigeningen van de jaren vijftig dat de binnenstad van Peking moet wijken voor de nieuwe wereld. Iedere Pekinees van boven de zestig kan zich herinneren hoe, nog geen veertig jaar geleden eerst de historische stadsmuur rond Peking het moest ontgelden en later grote delen van de binnenstad.

Maar de opmars van de vernieuwing zette pas echt door na 2001. Sindsdien zijn meer dan een miljoen Pekinezen al dan niet gedwongen uit de binnenstad vertrokken. Hoewel er een verband lijkt te bestaan tussen die verhuizingen en de Olympische Spelen is die er nauwelijks: de sloop van de binnenstad is een jarenoud plan dat ook na de Spelen een vervolg heeft. De Spelen hebben dat proces enkel versneld – totdat een tijdelijk sloopstop werd ingevoerd.

Het proces van sloop en compensatie is complex. Niemand weet wie de uiteindelijk beslissing voor een ontruiming van een wijk initieert. Het stadsbestuur van Peking houdt er wijselijk zijn mond over. Maar om te voorkomen dat alle vingers in de richting van de overheid wijzen heeft zij de sloop uitbesteed aan projectontwikkelaars die het weer hebben uitbesteed aan sloopbedrijven. Projectontwikkelaars zijn niet alleen verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het hun toegewezen stadsdeel, maar ook voor het aanbieden van alternatieve woonruimte voor de bewoners die hun geboortegrond moeten verlaten. Dikwijls moeten die woningen nog worden gebouwd. En kiezen is er niet bij. Posters in de wijk moeten de burgers aanmanen op tijd te tekenen omdat ze dan nog kans maken op de beste woningen. De weigeraars weten dat hen de minste nieuwbouwwoningen resten: kelderwoningen, schaduwzijden, blinde muren.

Daarom lopen de emoties hoog op. Als men dan toch moet vertrekken, dan wil men ook zelf kunnen bepalen waarheen. Voor de meeste bewoners komt het er op neer dat ze ver buiten de binnenstad belanden, daar waar wonen nog enigszins betaalbaar is. En omdat Peking zo groot is, heeft dat consequenties voor werk en schoolgaan - om over sociale contacten nog maar te zwijgen.

Toch willen de meeste bewoners onder de juiste omstandigheden graag vertrekken. De oude steegwoningen zijn misschien sfeervol, maar niet comfortabel. Er ontbreekt meestal een w.c, er is geen centrale verwarming en sinds de communistische onteigeningen zijn de oude hoven volgebouwd met krakkemikkige gevaarlijke woningen. De argeloze voorbijganger kan zich wel indenken dat het stadbestuur van dergelijke woningen af wil.

In de bijlagen aan de rechterkant kunt u meer lezen over de bewoners van de Bronsteeg.

Zoom

hd-florisjan