Filmmaker Klaas Bense gaat in ‘Diary of a Times Square Thief’ op zoek naar de schrijver van een mysterieus dagboek dat hij op eBay heeft gekocht. Holland Doc had een gesprek met Bense, over toeval en het maken van keuzes.

Door Micha Peters

Hoe kwam je het dagboek op het spoor?
‘Ik koop af en toe kunst op de veilingsite eBay. Die kunstwerken hang ik dan aan de muur en na verloop van tijd verkoop ik ze weer door (via eBay) aan iemand anders. Op een gegeven moment zat ik weer rond te kijken op eBay en toen viel mijn oog op een raar dagboek waarvan de Pop-art achtige pagina's mij enorm aanspraken, er waren polaroids ingeplakt, uitgeknipte teksten enz. Ik won de veiling en kon bij ontvangst van het dagboek voor het eerst de tekst die er in stond lezen. Op de eerste pagina bekende de schrijver dat hij een moordenaar was. Ik schrok mij natuurlijk rot. Gelukkig bleek op de tweede pagina al snel dat het om de moord op een papegaai ging: ik was verkocht. Ik wilde in eerste instantie met het dagboekje naar een uitgever stappen, maar besloot uiteindelijk om een documentaire te maken over zowel het dagboek als de mysterieuze schrijver.’

De Amerikaanse voice-over is zeer opvallend en bepalend voor de documentaire. Hoe heb je die stem gevonden?

‘Toeval en intuïtie spelen een grote rol in het maakproces van deze documentaire. Zo vond ik de stem van de voice-over toevallig op internet. Ik liep tegen een geluidsfragment aan dacht meteen “Die moet ik hebben“. Vervolgens heb ik contact met deze Engelsman opgenomen en de voice-over teksten naar hem gemaild. Pas op de première van de documentaire heb ik de man voor het eerst ontmoet. Datzelfde geldt overigens ook voor de Griekse componist die de score van de film voor zijn rekening nam.’

Welk personage in de documentaire sprak je het meest aan?

‘Daar kan ik geen éénduidig antwoord op geven. Alle personages spraken me namelijk erg aan; door de heldere levenswijsheden die zij verkondigden en die mijns inziens allemaal houtsnijden. Het zijn voor mij allemaal waarheden. Ook hier zag ik weer de opmerkelijke rol die het toeval in een mensenleven kan spelen. Zoals bij Ducky, het meisje dat in een seksclub werkte en het lucratieve aanbod kreeg om in pornofilms te gaan spelen. Ze stond op het punt om dit daadwerkelijk te gaan doen, toen een oude lichttechnicus die in de club werkte haar toesprak. Het waren de hoogtijdagen van de aidsbesmettingen en de man in kwestie waarschuwde haar hiervoor. Het meisje besloot om niet in de pornowereld te stappen en het ‘toevallige’ advies van de lichttechnicus heeft volgens Ducky haar het leven gered. Ze zei mij, dat mensen vaak niet beseffen dat zij met een kleine opmerking, enorm veel invloed kunnen hebben op een iemands levensloop.

Het viel mij overigens op dat geen van de mensen die in de documentaire voorkomen, spijt heeft van belangrijke keuzes die zij in hun leven hebben gemaakt. Voordat ik begon met filmen, vroeg ik mijzelf namelijk af of ik van bepaalde belangrijke beslissingen in mijn leven spijt zou moeten hebben. Tijdens het maken van de film heb ik het inzicht gekregen dat ik, op één ding na, nergens spijt van heb. Wat dat ene ding is? Dat zie je in de film!’

Waar ben je nu mee bezig?

‘In mijn nieuwe project gaat het ook over beslissingen, maar dan op een heel andere manier dan in Diary of a Times Square Thief. Nu gaat het om de beslissing zelf, het moment. Het viel mij op dat steeds meer mensen in mijn omgeving klaagden, maar eigenlijk nooit overwogen om iets te ondernemen om voor verandering te zorgen. Mijn nieuwe film gaat over gewone mensen, wereldwijd, die iets kleins hebben gedaan, wat een grote positieve impact heeft gehad op hun leefomgeving, de maatschappij. Neem bijvoorbeeld de zwarte Amerikaanse atleet John Carlos, die in 1968 op de Olympische Spelen in Mexico, samen met een collega besloot om tijdens hun huldiging een gebalde vuist in de lucht te steken, om zo aandacht te vragen voor de slechte positie van het zwarte bevolkingdeel van de Verenigde Staten. Een klein gebaar met grote gevolgen. In mijn film toon ik er een aantal prachtige.'