Vergroten

Jimmy Carter aan de telefoon

 

Driedelige documentaire over de verhouding van de afgelopen dertig jaar tussen Iran en de Verenigde Staten. De belangrijkste personen komen aan het woord, waaronder president Jimmy Carter, de presidenten Rafsanjani en Khatami van Iran, hun generaals, ministers en topadviseurs.

Voor dit drieluik werd meer dan drie jaar gefilmd. Er werden meer dan honderd interviews afgenomen, waarvan ruim zestig voor de camera. De serie bevat ook zeer bijzonder archiefmateriaal, zoals de bijeenkomst waar geestelijken van Iran een opvolger voor Ayatollah Khomeini kiezen en de laatste zesendertig uur dat Jimmy Carter president was, gefilmd in zijn kantoor.

President Obama heeft gezegd dat Amerika absoluut een diplomatieke hand naar Iran wil uitsteken, mits de leiders van de Islamitische Republiek hun vuist zouden openen. ‘Iran en Het Westen,’ laat zien dat alle vorige pogingen om tot een open dialoog te komen tussen Iran en het westen jammerlijk mislukten. Tegelijkertijd hebben zij een aantal gezamelijke belangen.

 Deel 1:  De man die de wereld veranderde, 1978-1981

In het eerste deel  vertelt voormalig president van Amerika, Jimmy Carter, hoe vernederend het was toen Washington destijds niet in staat was om de Amerikaanse gijzelaars uit de Amerikaanse ambassade in Teheran vrij te krijgen. Hij verloor hierdoor het presidentschap. Topambtenaren van toen vertellen hun kant van het verhaal, waaronder vice president Walter Mondale, adviseur nationale veiligheid Zbigniew Brzezinski en Iran specialist van de nationale Veiligheidsraad Gary Sick.

De fouten die President Carter toen maakte worden door hemzelf en zijn collega’s openlijk beschreven. Carter gaf de Sjah van Iran, toen de oppositie tegen zijn regime gewelddadig werd, het advies zowel streng te zijn als concessies te doen.

Deel 2: De Pariah Staat, 1982-2001

In 1982 heeft Iran een nieuw export product; de Islamitische Revolutie. Twee topbevelhebbers van de Iranese Revolutionaire Garde beschrijven hoe zij hun Hoogste Leider Ayatollah Khomeini er toe overhaalden om hen Hezbollah in Libanon te laten lanceren, financieren, bewapenen en trainen.

De generaals Mohsen Rezaee and Mohsen Rafiqdoust vertellen over de zelfmoordbommen op de Amerikaanse Marine Barakken in Beiroet waar 243 soldaten op vredesmissie om het leven kwamen.

Ook de twee belangrijkste mannen in de geschiedenis van Iran sinds de dood van Ayatollah Khomeini in 1989, komen aan het woord; Hashemi Rafsanjani, president van Iran 1989-1997 en Mohammad Khatami, president van Iran 1997-2005. Ze hebben nog nooit een interview gegeven waarin ze zoveel details worden vrijgegeven over de manier waarop zij de crisis met het Westen destijds aanpakten.

Deze aflevering beschrijft ook hoe Saddam Hussein chemische wapens tegen Iran gebruikt en hoe de Verenigde Naties er niet in slaagt Irak te veroordelen wegens het schenden van de conventies van Geneve. George Shultz zegt daarover: ”It’s a very hard balance. You want them to stop using the chemical weapons. At the same time, you don’t want to see Iran win the war.”

Deel 3: Nucleaire confrontatie, 2001-heden

President Obama wil onderhandelingen met Iran. In de serie Iran en het Westen is te zien hoe Iran en het Westen in het verleden met elkaar samenwerkten betreffende Afghanistan.

Een dag vóór 9/11 waarschuwde president Putin President Bush, dat Al Qaeda iets van plan was. De geheime dienst van Iran was van mening dat alleen Al Qaeda daar achter kon zitten.

Deze opvatting van Iran bleek veel te betekenen. President Mohammad Khatami legt uit waarom Iran Amerika heeft geholpen om een snelle militaire overwinning op de Taliban te bewerkstelligen. Amerika dacht dat de Taliban ook hun vijand was. Als Amerika de Taliban omver zou gooien, zou dat ook in het belang van Iran zijn.

Maar aan de samenwerking kwam een einde toen President Bush besloot dat Iran behoorde tot ‘De as van het kwaad’. Jack Straw en de Iraanse president Khatami vertellen hoe Khatami op de vooravond van de oorlog tegen Irak aanboden om te helpen om van Saddam Hoessein af te komen.

Iran en het Westen, deel 3 is te zien op Holland Doc 24 op de volgende tijdstippen:

Dinsdag 16 februari om 18.58 uur
Woensdag 17 februari om 18.31 uur

Zoom

Jimmy Carter en de pers